The Lion King / Aslan Kral (1994)

“Aslan Kral için konan gişe hedefi 75 milyon dolardı. O yüzden 75 milyon hedefine ulaştığımızda bir parti düzenledik. Bir parti de 100 milyona ulaştığımızda geldi. Daha sonra 150 milyon partisi düzenlendi. 200 milyon dolardan sonra parti yapmayı bıraktık. Artık nerede duracağını biz bile bilmiyorduk” diye anlatıyor 1994 yılındaki eski güzel günleri filmin animasyoncularından Andreas Deja*. 45 milyon dolar bütçeli filmin gişesi 900 milyon dolarda durdu. Elbette bir filmin iyi veya kötü olması gişe performansıyla ölçülemez ama Aslan Kral tek başına animasyon piyasasını büyüttü, standartları yükseltti ve animasyon filmlerin yetişkinlerin de radarına girmesini sağladı. Bütün bunların sebebi neydi?

Aslan Kral, Walt Disney’in hiçbir şeyden uyarlanmayan, özgün bir hikâyeye sahip olan ilk filmi. Gurur kayalıklarının kralı Mufasa’nın Simba adında bir oğlu olmuştur. Düzenlenen törende bilge maymun Rafiki Simba’yı bütün hayvanlara tanıtmıştır ancak Mufasa’nın kardeşi Scar törene katılmamıştır. Bunun sebebi ağabeyini çekememesi ve tahtta gözü olmasıdır. Simba’nın doğumu taht rüyalarının sonu anlamına gelmektedir. Aradan zaman geçer, Simba biraz büyümüştür. Mufasa ona hayatı öğretirken Scar saman altında su yürütmektedir. Sırtlanlarla işbirliği yapar. Simba’yı ücra bir yere götürür. Sırtlanlar da antilop sürüsünde paniğe neden olur. Simba kaçışan hayvanların arasında kalır. Mufasa imdadına koşar, hem Simba’yı hem de kendisini kurtarmayı başarır ama Scar, kimsenin görmeyeceği bir şekilde onu öldürmeyi başarır. Simba babasının ölümünden kendisini sorumlu tutmaktadır. Scar da bunun üzerinde gider. Simba, Scar’ın emriyle kendisini öldürmek isteyen sırtlanların elinden kurtulur ve uzaklara kaçar. Gittiği cennet bahçesinde Timon ve Pumba’yla karşılaşır. Hiçbir şeyi dert etmeyen bir hayat felsefesine sahip olan Timon ve Pumba, Simba’nın baba acısını bastırarak, Gurur Kayalıkları’nda olan biteni kafaya takmadan büyümesini sağlar. Ancak hiç beklemediği olaylar Simba’nın geri dönüp yeniden amcasının karşısına çıkmasına ve hakkı olan taht için mücadele vermesine vesile olacaktır.

The Lion King (Aslan Kral) asıl itibariyle klişenin sözlük anlamı. Karakterler klişe. İyi adam, kötü adam, eksantrik bilge, kahramanın hikâyeye hem şahitlik eden, hem de komedi unsuru ekleyen yardımcıları. Yerlerine Skywalker’ı, Vader’ı, Yoda’yı, R2-D2’yle C-3PO’yu koyarsanız, anlatılan hikâyenin Star Wars’tan pek de farklı olmadığını görürsünüz. Hikâyenin ilerleyişi de klişe. Kötülük yapılır, kahraman önce kahraman olduğunu kabullenmek zorunda kalır, ondan sonra iyiyle kötünün arasındaki nihai savaşa ulaşılır. Aslan Kral’ın en önemli özelliği, bir animasyon olmasına rağmen bu hikâyeyi çocukları çocuk yerine koymadan anlatmasıydı. Walt Disney çizgi filmlerinde ilk kez bir hayvanın öldüğü (ve dahi ölüsü) gösteriliyor, baba acısı gibi ağır konuların üzerine gidiliyordu. Hatta Amerika’daki muhafazakârlar iyice şaşırıp (Nala-Simba ilişkisine istinaden) çocuklara cinsel mesajlar verildiği bahanesiyle filmi yasaklatmaya çalıştı. Yangınlar, savaşlar, hikâyedeki intikam unsuru ve dövüş sahnelerinde ortaya çıkanlar kanlar bu resmi tamamlıyordu. Bu durumun güçlü hikâye anlatımıyla birleşmesi, Aslan Kral’ın belli bir yaşın üzerindeki çocuklar kadar büyüklere de hitap eden bir animasyona dönüşmesine sebep oldu.

Filmin başarısının altındaki tek sebep senaryo işçiliği değildi elbette. Aslan Kral, sinemanın büyüsü denen şeyin en güzel kanıtlarından biri. Daha filmin açılışında doğan kıpkırmızı Afrika güneşi, muhteşem şelaleler, neredeyse foto gerçekçilik sınırlarını zorluyordu. Aslında ilginçtir, Aslan Kral Walt Disney’in o dönemde yaptığı çizgi filmler içerisinde “zanaat”e en yakın duranı: Bazı animasyonlarda kare sayısı 15’e kadar düşerken bazı sahnelerde ağır bilgisayar kullanımı vardı. Fakat bunların hepsi ustalıkla gizlenmişti. Filmi Afrika manzaralarıyla açmanın eşsiz bir etkisi vardı: Seyirciler konuşanların Aslan, karate yapanların maymun olduğunu unutuyordu. Filmi gerçek oyuncularla çekilmiş gibi hissediyordu.  Bunda karakterlerin duygularını mükemmel bir şekilde yansıtan yüz ifadelerinin ve James Earl Jones’tan Jeremy Irons’a, Matthew Broderick’ten Rowan Atkinson’a, Whoopi Goldberg’e kadar işini kusursuz yapan seslendirme sanatçılarının, Hans Zimmer imzalı müziklerin ve Elton John’la Tim Rice’ın dehalarını konuşturduğu şarkıların da payı vardı tabii.

Aslan Kral, çocukları olduğu kadar yetişkinleri de büyüleyen bir çizgi film. Hikâyesi ve işçiliği de kusursuz. 2 devam filmi, 1 Broadway müzikali ve 1 televizyon dizisi doğuran, yeniden ve 3 boyutlu olarak gösterime sokulduğunda bir kez daha 1 numaraya yerleşen bu filmi hâlâ izlemeyen kaldıysa mutlaka izlemeli. Walt Disney böyle çizgi filmler yapmıyor artık ve Aslan Kral, belki de türünün en iyisi.

* Andreas Deja bu sözü Dream on Silly Dreamer belgeselinde söylemiştir. Belgesel Aslan Kral çizgi filminden sonra Walt Disney yönetiminin ticari kaygılarla kaliteyi düşürdüğünü ve doğrudan video piyasası için planlanan işlerin sinemalarda gösterime sokulduğunu, şirketin bu yüzden seyirci kitlesini kaybettiğini ve bilgisayar animasyonlarının bir anda patlamasıyla bir günde yüzlerce çizgi film sanatçısının işten çıkarıldığını anlatmaktadır.

Künye:

Yönetmen: Roger Allers, Rob Minkoff
Senaryo: Irene Mecchi, Jonathan Roberts, Linda Woolverton
Yapımcı: Don Hahn
Yapım yılı: 1994
Oyuncular: Matthew Broderick, Jeremy Irons, James Earl Jones, Jonathan Taylor Thomas, Moira Kelly, Nathan Lane, Ernie Sabella, Rowen Atkinson, Robert Guillaume, Medge Sinclair, Whoopi Goldberg, Cheech Marin, Jim Cummings

Bunlar da ilginizi çekebilir: